و كلام بعض فلاسفه در باره صورت مثالى برزخى مبنى بر اينكه همه خاطرات و صور علمى و اعتقادى و جوارحى افراد در عالم برزخ بوجود مثالى براى روح حاضر خواهد بود و نيز وجود مثالى كه بدون سابقه است دليلى بر نظريه آنان نخواهد بود جز از طريق استناد بكريمه كُلُّ نَفْسٍ ما عَمِلَتْ مِنْ خَيْرٍ مُحْضَراً بل كل شأن من شئون النظام المثالى الكامل و النظام الاكمل الاخروى لا بد من الاستفادة ، من الآيات القرآنية حيث انها من احكام الاصول لا بد من الاعتقاد بها و لو اجمالا و مع قطع النظر الى الآيات الكريمة لا طريق الى اثباتها و لا يمكن الاعتقاد بها حيث انها لا تنالها العقول از جمله مناظر مثالى كه روح در عالم برزخ عوارض و رويدادهائى است كه به بدن مثالى وارد مىشود چه از نعمتهاى مثالى ديدنى و شنيدنى و چه از نعمتهاى و يا از عقوبتهاى مثالى كه به بدن مثالى رو مىآورد و همه را روح با نيروى درونى و مثالى نهفته خود آن را مشاهده مىنمايد نه با ديدگان مادى كه ساقط شده است و به جز صورتهاى مثالى و خيالى كه نهفته داشته هرگز نمىتواند صورتهاى مثالى ديگرى را بطور ابداع و اختراع در خود ايجاد نمايد . خلاصه همه شئون وجود مثالى نيروى غيبى است كه حضور ذاتى و روانى داشته است . قوله قدس سره و نشئه اخرى باطنه تباين هذه النشئة الظاهرة . قلت عالم البرزخ و القيامة كلاهما في طول النشئة الدنيوية من جميع الجهات فكما ان الدار الدنيا دار الاختيار و العمل و الآخرة و البرزخ دار الجزاء و ظهور سرائر الاعتقاد و الاعمال القلبى و الخارجى و الخلقى فهكذا الروح حين تنزلها و تعلقها بالبدن المادى ابتداء الحركه الحقيقى الجوهرى الى حال الانتقال الى عالم الشهود و لاجل كل عمل قلبى او جارحى يترقى الروح و يصير كاملا لاجل البين بعد البين يكون الروح نفسانيا او عقلانيا و بعد ما انقطع رابطة الروح عن البدن يستقل الروح و لاجل الشهود يستكمل روح اهل الايمان و بنفسه السير الجوهرى الحقيقى بدنه العنصرى